Người làm báo Tiền Giang

Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh

Sản xuất và tiêu thụ lúa gạo ở ĐBSCL: Bất ổn vì thiếu “nhạc trưởng”

Đăng lúc: Thứ tư - 04/04/2012 17:04
Trong chưa đầy một tuần từ 25 đến 30-3, tại Đồng Tháp đã diễn ra hai cuộc hội nghị có cả lãnh đạo Bộ Công thương, Bộ NN&PTNT, Hiệp hội lương thực Việt Nam (VFA) và các nhà khoa học bàn về sản xuất và tiêu thụ lúa gạo ở ĐBSCL. Thế nhưng kết quả không như mong đợi. Những bất ổn trong sản xuất và tiêu thụ lúa gạo ở vựa lúa lớn nhất nước đã bộc lộ từ lâu nhưng không thể giải quyết. Tình trạng “mạnh ai nấy làm” vẫn tiếp tục diễn ra vì chưa tìm được “nhạc trưởng”. “Trái bóng” trách nhiệm vẫn cứ bị đá qua, đá lại và thiệt thòi vẫn là người trồng lúa.

Mạnh ai nấy làm

Sản xuất và tiêu thụ lúa gạo ở ĐBSCL còn nhiều bất cập vì thiếu “nhạc trưởng”.
Tiến sĩ Lê Văn Bảnh, Viện trưởng Viện lúa ĐBSCL cho biết, sản xuất nông nghiệp của của vùng và cả nước kể từ sau hơn 20 năm đổi mới (tính từ năm 1989 – thời điểm xuất khẩu gạo trở lại) đã có nhiều thành tựu lớn lao. Nhất là đột phá về phương thức sản xuất thâm canh tăng vụ, tăng năng suất và sản lượng lúa gạo hàng hóa của vùng. Nếu như giai đoạn thập niên 80-90 chỉ sản xuất một vụ, năng suất trung bình chỉ 3 tấn/ha, thì hiện nay đã nâng lên 3 vụ lúa/năm, năng suất tăng gấp đôi, trung bình từ 6-6,5 tấn/ha. Vì thế, với diện tích 1,85 ha đất trồng lúa được xoay vòng nâng diện tích cả năm lên 3,96 triệu ha, sản lượng đạt 23 triệu tấn (năm 2011).

Tuy là vùng trọng điểm sản xuất lúa gạo hàng hóa, đảm bảo an ninh lương thực, cung ứng 96% lượng gạo xuất khẩu nhưng đời sống người nông dân vẫn nghèo, nghèo nhất và khó khăn nhất. Sản xuất nông nghiệp còn nhiều bất cập, nông dân gặp nhiều rủi ro, thách thức như: thiên tai, dịch bệnh, tổ chức sản xuất nhỏ lẻ, khâu tiêu thụ còn khó khăn, thường xuyên tái diễn nạn “trúng mùa, rớt giá”.

Giáo sư Võ Tòng Xuân khẳng định, hiện trạng ngành lúa gạo Việt Nam là một điển hình của sự phát triển không đồng bộ. Sản xuất và tiêu thụ lúa gạo vẫn còn tình trạng “mạnh ai nấy làm”, bất ổn vì thiếu một “nhạc trưởng”. “Kết quả của sự cố gắng riêng lẻ không có tác dụng cộng hưởng mà nhiều khi còn triệt tiêu lẫn nhau”, ông nói.

Trong thực tế, người nông dân sản xuất rất tự phát, muốn trồng giống lúa gì thì trồng, muốn bón phân thế nào thì bón, không hoàn toàn nghe hướng dẫn kỹ thuật. “Họ trồng lúa mà không biết ai sẽ mua, bán ở đâu, bán giá bao nhiêu. Nhà nước từ Trung ương đến địa phương, làng xã khuyến cáo nông dân sản xuất giống này, giống kia nhưng không ai dám chỉ cụ thể cho nông dân là ai sẽ mua sản phẩm của họ. Chuyện tiêu thụ lúa gạo của nông dân chỉ giao cho doanh nghiệp một cách chung chung, không chỉ đích danh đơn vị nào. Trong khi đó, doanh nghiệp chỉ biết đối tác với hàng trăm thương lái của họ mà không cần biết gì đến nông dân. Do đó, mỗi người trồng lúa phải chọn giải pháp ít rủi ro nhất theo sự tính toán riêng của họ. Kết quả là trên cùng một cánh đồng có đến hàng chục giống lúa, hàng chục kiểu canh tác, gây ra nhiều tình huống sâu bệnh lan tràn, môi trường nước bị ô nhiễm”, Giáo sư phân tích.

Cũng theo Giáo sư Võ Tòng Xuân, do áp lực nợ nần nông dân phải bán lúa ngay sau khi thu hoạch và thường bị thương lái ép giá. Những khi đó, họ chỉ trông chờ vào sự cứu vớt của của Chính phủ nhưng Chính phủ lại giao quyền cho VFA (thực chất là Tổng công ty lương thực Vinafood) định đoạt. Kinh nghiệm nhiều năm nay, giá lúa do VFA định thường chỉ bảo vệ lợi ích của Vianfood để họ cạnh tranh bán gạo rẻ cho thương lái quốc tế, coi nhẹ lợi ích của nông dân.


“Trái bóng” trách nhiệm”: đá qua, đá lại

Giáo sư Võ Tòng Xuân tiếp tục chỉ ra những bất cập. Hàng trăm thương lái mua hàng chục loại lúa trộn vào, phơi sấy qua loa rồi cho bóc vỏ, bán lại cho các doanh nghiệp chế biến xuất khẩu. “Vì cách làm bát nháo này nên đến bây giờ gạo Việt Nam xuất khẩu vào hàng thứ hai thế giới vẫn không có thương hiệu, không tạo được ấn tượng gì. Khách hàng mở bao gạo ra thấy nhiều thứ gạo lẫn lộn với nhau, “một bát cơm có đến mười loại gạo” nên dĩ nhiên họ phải trả giá thấp hơn gạo Thái Lan. Phần lớn các công ty xuất khẩu gạo lại không có vùng nguyên liệu, không hợp đồng với nông dân. Còn Vinafood lại càng không có nông dân trồng lúa, không có vùng nguyên liệu để đảm bảo chất lượng và khối lượng cần thiết nhưng họ lại có quyền bán gạo khối lượng lớn không thương hiệu”, ông thẳng thắn.

Vụ lúa đông xuân năm nay được coi là trúng mùa vì năng suất tăng cao. Tuy nhiên, nông dân rất khó bán lúa vì giá cả bấp bênh, sụt giảm. Nhất là giống IR50404 bị thương lái “chê” không mua. Lúc này, VFA mới lên tiếng rằng đã khuyến cáo nông dân không trồng giống lúa này ngay từ đầu vụ. Thế nhưng, lúa IR50404 vụ đông xuân lại chiếm đến hơn 30% diện tích toàn vùng, sản lượng quá nhiều không tiêu thụ hết vì thị trường gạo cấp thấp đang bị cạnh tranh. Thế nhưng Giáo sư Võ Tòng Xuân nhắc rằng, những năm trước, khi VFA xuất khẩu gạo sang thị trường trung bình, gạo IR50404 thường được dùng để pha trộn. Vì vậy nông dân mới lao vào sản xuất giống này. Năm 2011, thương lái chạy kiếm mua lúa IR50404 dù khuyến cáo không trồng. Khi thị trường cần gạo phẩm cấp cao thì VFA gạt IR50404 qua một bên. Nay thì không mua, để cho doanh nghiệp muốn mua lúa của nông dân bằng cách nào cũng được… Hậu quả là nông dân gánh chịu thiệt thòi.

Thứ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Thành Biên cho biết, thị trường gạo cấp thấp đang bị cạnh tranh gay gắt và đang thu hẹp. Vì thế, vụ hè thu phải khống chế lúa IR50404 xuống dưới 10% diện tích toàn vùng. Tuy nhiên, ông Biên cũng đặt vấn đề khi hiện nay có quá nhiều loại giống và cơ cấu giống trong sản xuất, ai chịu trách nhiệm.

Nhiều chuyên gia nông nghiệp cũng thắc mắc khi “trái bóng” trách nhiệm cứ bị đá qua, đá lại trong sản xuất và tiêu thụ lúa gạo hiện nay. Bởi khi nói về trồng lúa (sản xuất) thì ngành Công thương đá trách nhiệm sang Nông nghiệp; còn ngành nông nghiệp nói rằng nông dân trồng lúa là theo đặt hàng của doanh nghiệp, mà doanh nghiệp thuộc VFA-Bộ Công thương.

Vậy, bao giờ mới tìm ra được “nhạc trưởng” cho bản “hòa tấu” sản xuất và tiêu thụ lúa gạo ở vựa lúa lớn nhất nước này ?

 
BÙI QUỐC DŨNG
 
 

Nguồn tin: Báo Nhân Dân điện tử
Từ khóa:

n/a

Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Ý kiến bạn đọc

Mã an toàn:   Mã chống spamThay mới     

 

Thăm dò

Ý kiến của bạn về giao diện trang này?

Rất đẹp

Đẹp

Bình thường

Xấu

Rất xấu


THÔNG TIN CẦN BIẾT

Thống kê

  • Đang truy cập: 78
  • Khách viếng thăm: 77
  • Máy chủ tìm kiếm: 1
  • Hôm nay: 7551
  • Tháng hiện tại: 375312
  • Tổng lượt truy cập: 21627125